I. Mekân, bir varolma biçimidir. İçkin varlığın önsel koşuludur. Ontolojik olarak hem önceliğe değgin, hem esnasındadır. Varolurken vareder. Mekân kendinden soyutlanamayan oluşun yüzlerinden biridir.

II. Mekân pek çok biçimde varolabilir. Varlığın özüne ilişkin olması, ona yüklenen anlamların değişebilirliğini sağlar, yanı sıra res extensa olarak alımlanma şekilleri doğrudan res cogitansa bağlanır.

III. Nesnel varoluş, zuhur etme yönünden insanı da kuşatır biçimde, mekânsallıktır. Mekân, ontolojinin nesneler dünyasıdır. İçkin, varlığı mekânsallığıyken, mekânın dönüşümüyle ilgilenir.

IV. Öznenin varlığı mekânla ilişkilenmeyebilir. Özne, kendi’yi barındıran cisimselliğe bağlandığından mekânla ilişkisinin gerekliliği sonuçsuz bir tartışma olsa da, bunu sorgulamak öznenin varlığını anlamaya ilişkin bir çaba olması bakımından değerlidir. Zorunlu mekâna kaçınılmaz değinir, buysa içkin olmayanın anlaşılmasında (tabii ki gölgeleri olarak) bir yoldur.

V. Mekâna ilişkin her tür sorgulama, varlıkla ilgilenmenin bir şeklidir. Öznenin varoluşu bu anlamda değerlendirilmeye çalışıldığında, yetersizlik bilinci ağır olacak halde, insani bir çaba ortaya konulmuş olur.

VI. Sembolik aşkın teoloji ise, aşkın’ın düşünülen zuhuru yine mekânla anlam kazanır, çünkü nesnel varlığı mekâna zorunlu olan, alımlamasını başka pencerede gerçekleştiremez; anlayamaz, anlamlandıramaz. Anlam haritasına sunulanlar mekânsallığı barındırır.

VII. Mekânın şekillenmesinin görsel yolları her tür edimle ortaya çıkar. İmar, yoğurma ve yontma bu edim yollarından bazılarıdır.

VIII. Mimari ve heykel, mekânın şekillendirilmesinin çeşitli biçimleridir ve ikisi de öze ilişkindir. Amaçları değişse dahi, tözsel bağlamları aynı köktendir ve bu bakımdan ikisinden de ilk tahlilde salt varlık sorunsalı olarak bahsedilebilir. Ereksel anlam ortaya çıkmadığı, yani nitelikleri özellik kazanmadığı sürece, ikisinden aynı kavramlar olarak (varoluş şekillenmesi) bahsedilebilir.

IX. Fakat mimari kaçınılmaz olarak içinde yaşanılan şekillendirilmiş mekândır, heykelse sonrasal bir amaç için (varlığın özüne ilişkin bir sorgulama ya da yansıma veya tapınmak, göstermek, bilinç sunmak vs. olarak) var edilir. Demek ki ontolojik nitelikleri esnasında olarak değil, öncesinde olarak anlaşılmalıdır. Başka bir deyişle, ilksel aynılıkları yaratım-içinden değil, yaratım-öncesindendir. Benzerlikleri varoluşsaldır, tezahürleriyse kaçınılmaz olarak ayrılır.

X. O halde öze ilişkin sorgulamalar için, ikisine de varoluşta gerçekleştirilen şekillendirmeler olarak bakılabilir.

XI. Mekân sorgulamaları bize doğrudan bir fayda sağlamaz, fayda bu çaba esnasında ulaşılan çıkarsamalar olabilir. Sorgulamamız neticelenmeyecekse de, bu bizim onun neticelenmesini ümit etmemize engel teşkil etmez.

Varoluşun makamı, mekânın bekasıdır.

 

il-lee-untitled-978-q-1997-1998.gif

Il Lee, Untitled 978 Q, 1997-1998

About these ads